"Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish" kafedrasi
Mutaxassislar tayyorlash: Talabalarga avtomatlashtirish, boshqarish, axborot texnologiyalari sohasida chuqur nazariy bilimlarni berish va avtomatlashtirilgan tizimlarni loyihalash, joriy etish va ulardan foydalanish bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni o‘rgatish.
Ilmiy tadqiqotlar: Texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirish sohasida fundamental va amaliy tadqiqotlar olib
borish, boshqaruvning yangi usullari va algoritmlarini ishlab chiqish,
innovatsion avtomatlashtirish tizimlarini yaratish.
Qishloq va suv xo‘jaligi,
shuningdek sanoatning turli tarmoqlari bilan
o‘zaro hamkorlik: Avtomatlashtirishning dolzarb muammolarini hal qilish, ilg‘or
texnologiyalarni joriy etish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirish uchun
turli sohalardagi korxonalar bilan yaqin aloqalarni o‘rnatish.
Kafedraning vazifasi:
*Texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirishning zamonaviy usullari va vositalarini
o'rganish.
*Intellektual boshqaruv tizimlarini ishlab
chiqish va joriy etish.
*Moslashuvchan va o'zini o'zi sozlaydigan
avtomatlashtirish tizimlarini yaratish.
*Avtomatlashtirilgan tizimlarning
ishonchliligi va xavfsizligi muammolarini o'rganish.
*Talabalarni avtomatlashtirilgan
tizimlarni loyihalash va modellashtirish uchun zamonaviy apparat -dasturiy
vositalardan foydalanishga o‘rgatish.
Ixtisosligi
05.01.08 -Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishlarni avtomatlashtirish va boshqarish
«Texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish» kafedrasi 1971 yil iyun oyidan
«Avtomatika va telemexanika» nomi bilan O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan va
texnika arbobi, «Shuhrat» medali sovrindori, texnika fanlari doktori, professor
Petr Vyacheslavlovich Baydyuk rahbarligida tashkil etilgan. P.V. Baydyuk
o‘zining ish faoliyatini O‘zbekiston fan va texnikasining rivojlanishiga
bag‘ishladi va 1994 yilgacha uchta mutaxassislik yÿnalishiga asos solgan, shu
jumladan «Gidromeliorativ tizimlarni avtomatlashtirish». 1994 – 2003
yillargacha kafedra «Qishloq va suv xÿjaligini avtomatlashtirish» nomi bilan o’zgartirilib,
unga t.f.n., dots. Sh. Joniqulov, dos A.M. Usmanov rahbarlik qilgan. Bu davrda
kafedraning o’quv –metodik bazasi takomillashtirildi.2003 yilda kafedra
bazasida P.V. Baydyukning shogirdlari t.f.n., dotsent R.T.Gazieva, katta o’qituvchi
D.K.O‘rmanov va dots. A.X. Voxidovlarning harakatlari bilan
5521800-«Avtomatlashtirish va boshqaruv» (suv xojaligida) bakalavriat yo’nalishi
va shu mutaxassislik bo’yicha magistratura yo’nalishi ochildi. 2004 – 2009
yillar davomida kafedraga dots. A.X.Voxidov, dots. A.M.Usmanov va dots.R.T. Gazievalar rahbarlik qilgan. 2010
yil 27 avgustdan boshlab kafedra qayta tashkil etilib, dots. A.M. Usmonov
rahbarligida yangi «Texnologik jarayonlarni
avtomatlashtirish va boshqarish» nomi bilan o‘z faoliyatini davom ettirdi.
2011- yildan boshlab kafedrada yangi nom bilan 5311000–«Texnologik jarayonlar
va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish» bakalavr yo’nalishi,
5A531001 – «Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish»
magistratura mutaxassisligi ochildi. 2013- yildan boshlab kafedraga professor R.T.Gazieva rahbarlik qilib kelmoqda. 2016- yildan boshlab kafedraga «Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni
avtomatlashtirish va boshqarish» nomi berildi. 2020 – yildan boshlab
kafedra qoshida 5330200 -Axborot tizimlari va texnologiyalari (tarmoqlar va
sohalar bo'yicha) yo’nalishi ochildi va faoliyatini boshladi. 2022-yildan
60610200-"Axborot tizimlari va texnologiyalari" hamda
60711400-"Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va
boshqarish" bakalavriat yo'nalishi nomiga almashtirildi. 2023-
yilda kafedra nomi yana «Texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish» deb nomlandi.
Amalga oshirilayotgan loyihalar va xo‘jalik
shartnomalar:
1.Gidrometrik ishlov berish jarayonida yuqori chastotali usul asosida don namligini nazorat qilish asboblari.
2.Nematoda
kasalliklariga qarshi elektr impulsli ishlov berish qurilmasini tatbiq etish.
3.Suvni tejovchi
texnologiyalar uchun sun’iy intellekt tizimlari,
4.Paxtaga
birlamchi ishlov berish jarayonida paxta chigitini tukliligini ekspress
aniqlash usulini ishlab chiqish.
5.Sug'orish uchun
suvni tayyorlash uchun avtomatlashtirilgan dozalash va aralashtirish
texnologiyasini tadqiq qilish va ishlab chiqish.
6.Klapanlar uchun avtomatik nazorat qilish bloki.
7.Nasos stansiyalarda drenaj tizimida xoll datchik effekti yordamida suv sathini nazorat qilish.
8.Defuse-it “Intellektual tizim orqali yuqori sho‘rlangan suvlarni tozalash uskunasi”.
9.Don ekish seyalkalari
bunkeridagi don sathini avtomatik nazorat qilish.
10.“Ekinlarni hashoratlardan avtomatik himoya qilish qurilmasi’’.
11.Intellektual boshqarish tizimi yordamida suv to‘sqichlarini boshqarish.
12.Uzum
va meva bog’larini avtomatik himoya qilish qurilmasi.
13.“IоТ-ga asoslangan aqlli sug‘orish jarayonini monitoring
qilish tizimining tajriba qurilmasi”.
14.Lokal
hududlaridagi mini ges elektroenergiyasini samaradorligini oshirish qurilmasi.
15.Parranda
fabrikasida tuxumlarni avtomatik nazorat qilish qurilmasi.
16.Nematoda
kasalliklariga qarshi elektr
impulsli ishlov berish qurilmasi.
17.Ijrochi mexanizmini avtomatik himoya va boshqaruv shkafi
(40kvt gacha).
18.Nasos stansiyalarida qaytarish klapanni funksional vazifasini
ta’minlab beruvchi avtomatik qayta ulash boshqaruv bloki.
19.Cho‘kma nasoslarni vaqt rejimini masofadan boshqarish
qurilmasi.
20.Nasos
agregatlarini bir tugma orqali boshqarish qurilmasi.
Xalqaro maqolalar
1. Abdulla Arifjanov and Mokhira Pulotova, Development of
a predictive model of the formalin production process under the influence of
deviation, International Scientific and Practical Conference on Actual Problems
of Mathematical Modeling and Information Technology, 030026.
2. Mokhira Pulotova and Gulsara Muzaffarova, Algorithm
for creating a conceptual model of forecasting and optimization of the formalin
production process, International Scientific and Practical Conference on Actual
Problems of Mathematical Modeling and Information Technology, 030027.
3. Karima Tulenova, Shakhnoza Ubaydullayeva, Rano
Gaziyeva, Umid Mamayusupov, Marvarid Mamadjonova and Ezozkhon Turdikulova, The
Introduction of Information Technologies into Educational and Laboratory
Complexes Is an Important Step Towards the Digitalization of Uzbekistan, 2024
4th International Conference on Technology Enhanced Learning in Higher
Education (TELE), Lipetsk State Technical University Lipetsk, Russia June,
20-21 2024
4. Shakhnoza Ubaydullayeva, Zarina Gulyamova, Gavhar Tadjiyeva,
Nilufar Kadirova and Ugiloy Kusanova, The Use of Virtual Interactive Stands in
the Educational Process in Higher Education, 2024 4th International Conference
on Technology Enhanced Learning in Higher Education (TELE), Lipetsk State
Technical University Lipetsk, Russia June, 20-21 2024
5. Ezozbek Ozodov, Nilufar Ozodova, Nodira Alimova,
Ulugbek Mukhamedkhanov, Barno Yeshmatova, Assessment of the Condition of Water
Resources Through Intelligent Data Analysis. AIP Conf. Proc. 3244, 030055
(2024), https://doi.org/10.1063/5.0241932.
6. A M Usmanov and D B Yadgarova, Automation of water
metering based on differential flow sensors for on-farm irrigation channels,
8006-ETESD-2024.
7. Oysara Shukurova, Odil Pirimov, Saodat Alikulova,
Husniddin Juraev, Problems of Control of Compressor Devices in GTL Technologies
and Construction of a Model of the Injection Process, AIP Conf. Proc. 3244,
060008 (2024), https://doi.org/10.1063/5.0241551.
8. Abdugani Rakhmatov, Odil Primov, Maxammadjon
Mamadaliyev, Shoyatbek To‘rayev, Utkir Xudoynazarov, Shoxboz Xaydarov, Elshod
Ulugmurodov, Ilhom Razzoqov, Advancements in renewable energy sources (solar
and geothermal): A brief review, E3S Web of Conferences 497, 01009 (2024), https://doi.org/10.1051/e3sconf/202449701009.
9. Russell E. McMahon, Otabek M. Ismailov, Charos Z.
Okhunboboyeva, "THE PLACE AND ROLE OF CREATIVE EDUCATION IN THE CONTEXT OF
DIGITAL EDUCATION", KREATIV TA’LIM: INNOVATSIYA VA SAMARADORLIK, Tashkent 2024, 04.06.2024.
10. E. Bozorov., Аbdullayev Mirshod Shuxratovich,
KASALLANGAN O‟SIMLIKLARGA ELEKTR YORDAMIDA ISHLOV BERISH ISTIQBOLLARI,
"International scientific conference on the topic "EFFECTIVENESS OF
USING INNOVATIVE TECHNOLOGIES IN AGRICULTURE AND WATER MANAGEMENT" 2024
year The 23-24 rd of February Bukhara.
11. E. Bozorov, Аbdullayev Mirshod Shuxratovich, O'SIMLIK
KASALLIKLARIGA QARSHI ZAMONAVIY KURASH USULLARI, "International scientific
conference on the topic "EFFECTIVENESS OF USING INNOVATIVE TECHNOLOGIES IN
AGRICULTURE AND WATER MANAGEMENT" 2024 year The 23-24 rd of February
Bukhara.
12. P.I. Kalandarov Abdullayeva D., Моделирование и алгоритм управления параметрами методом гидропонного вырашивания в тепличном хозяйстве, АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ, ТЕХНИКИ И ОБРАЗОВАНИЯ, «Магнитогорский государственный технический университет им. Г.И. Носова» апрел, 2024 год, 140 стр.
13. Eshpulatov
Nodir Mamatqurbonovich, Nig‘matov Azizjon Maxkamovich, СПЕКТРАЛЬНЫЙ АНАЛИЗ
ДЛИНЫ ВОЛНЫСВЕТА ДЛЯ БОРЬБЫ С НАСЕКОМЫМИ, INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS, Узбекистан, VOLUME 3, ISSUE 2, 2024.
14. Eshpulatov Nodir Mamatqurbonovich, Nig‘matov Azizjon Maxkamovich, АНАЛИЗ ПОЛЁТА НАСЕКОМЫХ
БЛИЗ ЯРКОГО ИСКУССТВЕННОГО ИСТОЧНИКА СВЕТА, INTERNATIONAL CONFERENCE PEDAGOGICAL REFORMS AND THEIR SOLUTIONS, Узбекистан, VOLUME 3, ISSUE 2, 2024.
15. Sh.R. Ubaydullayev, R.T.Gaziyeva, Использование виртуальных интерактивных учебных стендов в образовательном процессе в высшей школе, XXVIII Международная научно-практическая конференция «Инновация-2024». Сборник статей, 26-27 октября 2024 года, г.Ташкент.
16. Oxunboboyeva Ch., Qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalash muhandislarini bilimin rivojlantirishda instrumental usullarni qo‘llash, Kreativ ta'lim: innovatsiya va samaradorlik, 04.06.2024. Toshkent sh.
Xalqaro hamkorlarimiz:
1. Varna texnika universiteti (Bolgariya).
2. Kafedrada
Uzbekiston Fanlar Akademiyasi Energetika va avtomatika ITI ning
«Avtomatlashtirilgan axborot tizimlari» laboratoriya, Uzbekiston-Rossiya OAJ
«Uzelektroapparat- Elektroщit» Qo‘shma korxonasi, «Promsitroyenergoproekt»
korxonasi, , TATU huzuridagi “ Axborot –kommunikatsiya texnologiyalari ilmiy
–innovatsion markaz”ining «Intellektual boshqarish tizimlari» (IBT)
laboratoriyasi, “Amaliy axborot tizimlari” laboratoriyasi bilan ilmiy-texnika
xamkorlik shartnomalari tuzilgan. Hamkorlik doiralari – ishlab chiqarish
amaliyotlari, bakalavr va magistrlar bilan o‘kuv mashg‘ulotlarini o‘tkazish,
malakaviy bitiruv ishlari va magistrlik dissertatsiyalariga rahbarlik, uquv
uslubiy va laboratoriya bazalarini takomillashtirish.
3. Germaniya.
Kafedra zamonaviy tajriba uskunalari ishlab chiqaruvchi Festo Didaktik
kompaniyasi bilan hamkorlik qilib kelmoqda. «Elektronika va mikroprotsessor
texnikasi», «Avtomatikaning texnik vositalari va raqamli avtomatika»,
«Texnologik jarayonlarni kompyuterli boshqaruvi», «Avtomatik boshqaruv
tizimlari» fanlari uchun uskunalarni olish maqsadida mahsus topshiriq
(spesifikatsiya) ishlab chiqilgan va Festo Didaktik dan «Takliflar»
(«Predlojeniya» Proforma Invois) olingan.
4. Belarus.
Zamonaviy tajriba uskunalarini ishlab chiquvchi «NTP SENTR» tashkiloti bilan
aloqa o‘rnatilgan va hamkorlik ishlari olib borilyapti. Belarus loyihasi
«Elektronika va mikroprotsessor texnikasi», «Avtomatikaning texnik vositalari
va raqamli avtomatika», «Texnologik jarayonlarni kompyuterli boshqaruvi»,
«Avtomatik boshqaruv tizimlari» fanlari bo‘yicha laboratoriya stendlarini
tanlashda yaxshi alternativ bo‘lishi mumkin.
5. Novocherkassk.
Kafedra o‘quv, ilmiy-uslubiy yo‘nalishda Janubiy Rossiya Davlat politexnika
universiteti ( YuRGPU(NPI) ) bilan xamkorlik aloqalarini o‘rnatgan.
6. Ukraina
2019-yil mart oyida Respublikasining Qishloq xo’jaligiva oziq-ovqat ta’minoti
universiteti bilan hamkorlik yo’lga qo’yilda.
Mahalliy hamkorlarimiz:
1. Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika
universiteti.
2. Toshkent davlat agrar universiteti.
3. Iqtisodiyot va pedagogika universiteti.
4. Toshkent to‘qimachilik va yengil sanoat institute.
Kafedra xodimlari
Pirimov Odil Jo'rayevich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish.
+99871-237-19-98
Gaziyeva Rano Teshabayevna
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish.
Dars beradigan fanlar: Gidromeliorativ tizimlarda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish; Avtomatlashtirishning texnik vositalari va raqamli avtomatika.
+99871-237-19-98
Usmanov Aziz Magdaliyevich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish.
Dars beradigan fanlar: Gidromeliorativ tizimlarda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish; Avtomatlashtirishning texnik vositalari va raqamli avtomatik.
+99871-237-19-98
Ubaydullayev Shaxnoza Rahimdjanovna
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Tizim tahlili va avtomatik boshqarish
Dars beradigan fanlar: Axborot-kommunikatsion tizimlarida apparat dasturiy vositalar; Axborot-kommunikatsion tizimlari va tarmoqlari.
+99871-237-00-00
Bozorov Elmurod Ostanovich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Nematodaga elektr impuls ishlov berish.
Dars beradigan fanlar: Avtomatik tizimlarni loyihalash; Avtomatik tizimlarning montaji, sozlash va ekspluatatsiyasi.
+99871-237-19-98
Abdullayeva Dilbaroy Amanbayevna
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Yashil ozuqalar yetishtirish jarayonlarini boshqarishva avtomatlashitrish.
Dars beradigan fanlar: Gidromeliorativ tizimlarda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish; Avtomatlashtirishning texnik vositalari va raqamli avtomatika.
+99871-237-19-98
Yadgarova Dilnoza Baxtiyarovna
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Boshqaruv nazariyasi, avtomatik boshqaruv tizimlari.
Dars beradigan fanlar: Avtomatik boshqarish nazariyasi; Boshqaruv ob’yektlarini indentifikatsiyalash.
+99871-237-19-98
Nigmatov Azizjon Maxkamovich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini hasharotlardan himoya qilishda elektrotexnologik usullardan foydalanish.
Dars beradigan fanlar: Avtomatik tizimlarni loyihalash; Avtomatik tizimlarning montaji,sozlash va ekspluatatsiyasi.
+99871-237-19-98
Abdugʻaniyev Aziz Abduvoxid oʻgʻli
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Qishloq xo‘jalik ekinlarini sug'orish jarayonini avtomatlashtirilgan boshqarish tizimi
Dars beradigan fanlar: Elektronika va mikrapratsessor texnikasi; Master Scada dasturiy paketlari.
+99871-237-19-98
Oxunboboyeva Charos Zuxriddin qizi
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan ob’yektlarni ko‘p mezonli optimallashtirish masalalarida qarorlarni qo‘llab-quvvatlashning intellektual algoritmlari.
Dars beradigan fanlar: Muxandislik etikasi; Boshqaruv tizimlarini kompyuterli modellashtirish; Avtomatik boshqarish nazariyasi.
+99871-237-19-98
Ozodov E’zozbek Oybek o‘g’li
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Suv xo'jaligidagi texnologik avtomatlashtirish, ma’lumotlarni avtomatlashtirish (Data automation)
Dars beradigan fanlar: Amaliy dasturlash; Robotlashtirish jarayonlari.
+99871-237-19-98
Ismailov Mirhalil Agzamovich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish.
Dars beradigan fanlar: Avtomatik boshqarish nazariyasi; Boshqaruv ob’yektlarini indentifikatsiyalash.
+99871-237-19-98
Arifjanov Abdulla Shamxatovich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Hududiy tarqoq ob’ektlar va jarayonlarni monitoring qilish va boshqarish tizimlarini yaratishni ilmiy va uslubiy asoslarini takomillashtirish.
Dars beradigan fanlar: Axborot tizimlari va texnologiyalarini loyihalash; Suv taqsimlash jarayoni va monitoringi.
+99871-237-19-98
Kabildjanov Aleksandr Sabitovich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Texnologik jarayonlarni intellektual boshqarish.
Dars beradigan fanlar: Boshqaruv tizimlarini kompyuterli modellashtirish; Amaliy dasturlash.
99871-237-19-98
Erzakova Ro’za Kidirbayevna
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish.
Dars beradigan fanlar: Avtomatik boshqarish nazariyasi; Boshqaruv tizimlarini kompyuterli modellashtirish.
+99871-237-19-98
Akbaraliyev Akram Akbarali o‘g‘li
Dars beradigan fanlar: Robotlashtirish jarayonlari; Master Scada dasturiy paketlari.
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Sanoat tizimlarida uskunaning nosozliklarini intelektual monitoring va bashorat qilish algoritmlari.
+99871-237-19-98
Mutulov Alisher Abduxalil o‘g‘li
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: “Don va Don mahsulotlarini saqlash jarayonlarini adaptiv boshqarish tizimi”
+99871-237-19-98
Isaqova Matluba Abduhalimovna
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: O'simlik yog'larini ekstraksiyalash jarayonini takomillashgan boshqarish tizimini ishlab chiqish.
+99871-237-19-98
Yaxyoyev Feruzjon Aloevich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Polietilen chiqindilarni qayta ishlash texnologik jarayonlarini boshqarish tizimi.
+99871-237-19-98
Misliboyev Dilshod Abdumalikovich
Ilmiy tadqiqot yo‘nalishi: Oqava suvlarni tozalash inshootlarda tindirgich tizimida faol loyqa konsentratsiyasini avtomatik boshqaruv tizimini ishlab chiqish
+998944409804
Fakultet
O'qitiladigan fanlar
| № | Fanning nomi | Fan haqida qisqacha ma'lumot |
|---|---|---|
| 1 | Eksperiment natijalariga ishlov berish va shakllantirish(Magistratura) | Tadqiqotlarni
o‘tkazish hamda axborot yig‘ish, eksperiment natijalariga ishlov berish
usullarini o‘rganish, boshkarish ob’ektlari tadqiqotida passiv tajriba
o‘tkazish va aktiv tajribani optimal rejalashtirish usullari, dastlabki tajriba
jarayonida tajriba ma’lumotlarini statistik va grafik qayta ishlash usullaridan
foydalana olishi, tajriba natijalarini shakllantirish masalalarini o‘rganuvchi
fan. |
| 2 | Raqamli jihozlari va mikroprotsessorlar(Magistratura) | Raqamli jihozlari va mikro protsessorlar fani fizik parametrlar
datchiklari, funksional va mantikiy elementlari, kuchaytirgichlar, komanda
beruvchi, solishtiruvchi va maxsus qurilmalari, diskret elementlar va
uskunalar, ijrochi mexanizmlar, avtomatik rostlagichlar, operativ boshqarish va
nazorat vositalari, raqamli texnika asoslari mantiq algebrasi , impuls
texnikasi. modulyatorlar va demodulyatorlar, analog – raqamli o‘zgartirgichlar
, raqam analogli o‘zgartgichlar, interfeys, boshqaruv tizimlarida
mikroprotsessor vositalarini qo‘llash masalalarini o‘rganuvchi fan. |
| 3 | Intellektual tizimlar(Magistratura) | Bilimlar bazasini modelini tasvirlanishi, ekspert tizimlarni boshqarish
mexanizmi, bilimlarni olish usullari va ekspert tizimlar yaratishni
instrumental vositalari , algoritmik yoki mantiqiy dasturlash tillarida sun’iy
intellekt soxasidagi aniq masalalarni yechish, yechilayotgan masalani
moxiyatiga asosan kerakli instrumental vositalarni tanlab. dastur yaratish
uchun sxematik, konstruktiv va dasturiy masalalarni, avtomatlashtirish
tizimlarida tadqiqotlarni o‘tkazish jarayonida zamonaviy texnik vositalar, jumladan
intellektual tizimlarni qo‘llash hamda axborot yig‘ish masalalarini o‘rganuvchi
fan. |
| 4 | Texnologik jarayonlarni kompyuterli boshqarish(Magistratura) | Apparat-dasturiy
vositalar yordamida hal qilinuvchi funksional vazifalarni tarqatilishini
optimallashtirish, texnik vositalar kompleksini nomenklaturasini tartibga
keltirish uchun sxematik, konstruktiv va dasturiy masalalarni o‘z ichiga oladi |
| 5 | Gidromeliorativ tizimlarni texnologik jarayonlarini avtomatlashtirishning ilmiy asoslari(Magistratura) | Gidromeliorativ
tizimlari , nasos stansiyalari, gidrotexnika inshootlari, ichimlik suvi nasos
stansiyalari texnologiyasi, avtomatlashtirish vositalari bilan ta’minlanganlik
xolati haqida tasavvur hosil qilishi; gidromeliorativ tizimlarni boshqaruvi
muammolari va tizimli yondashuv, lokal va kompleks avtomatlashtirish,
gidromeliorativ tizimlarini bir – biriga bog‘liq bo‘lgan avtomatlashtirish
masalalari, suv xo‘jaligi ishlab chiqarishi ob’ektlarining avtomatlashtirish
ob’ekti sifatidagi tavsifi, texnologik boshqaruv ob’ektlarining dinamik
xususiyatlarini baholash va gidromeliorativ tizimlarni namunaviy texnologik
jarayonlarini avtomatlashtirish masalalari yuzasidan amaliy bilimlarga ega
bo‘lishi; gidromeliorativ tizimlarda kompleks avtomatlashtirilgan boshqaruv
tizimlarini qo‘llash masalalarini o‘z ichiga oladi |
| 6 | Boshqaruv ob’ektlarini tadqiq qilish(Magistratura) | Boshqaruv ob’ektlarini asosiy tavsiflarini aniqlashning asosiy
usullarini , tahlil jarayonida tajribada olingan ma’lumotlarni statistik va
grafik qayta ishlash usullarini, boshqaruv ob’ektlari statikasi matematik
modelini qurishda tarkibiy va parametrik identifikatsiyalash usullarini
qo‘llash, boshqaruv ob’ektlari dinamikasi matematik modellarining asosiy
turlari va ularni qurish, boshqaruv ob’ektlarini tadqiq qilishda masalani
qo‘yilishini shakllantirish, asosiy bosqichlarni algoritmlash va dasturlash
masalalarini o‘z ichiga oladi |
| 7 | Nochiziq avtomatik boshqarish tizimlari(Magistratura) | Nochiziq avtomatik boshqarish tizimlari: boshqarish tizimlarini
xarakteristikalashning asosiy belgilari bo‘lib boshqarishning maqsadi;
boshqariladigan jarayon yoki tizim haqidagi axborotning xususiyati; nochiziq
avtomatik tizimlarni matematik ifodalashni; nochiziq unsirlarni o‘zaro ulash
chiziqlantirish usullarini, nochiziq tizimlarning muvozanat xolatini
aniqlashni, muvozanat qolatlarning absolyut turg‘unligini tekshirishni;
avtotebranishlarni tadqiq qilishni, optimal, adaptiv , ekstremal tizimlarning
turlarini o‘rganuvchi fan |
| 8 | SCADA dasturiy paketlari | SCADA
paket dasturlari kursi talabalarni ma'lumotlarni yig'ish, monitoring qilish va
boshqarish (SCADA) tizimlari va ulardan sanoat va texnologik jarayonlarda
foydalanish bilan tanishtiradi. SCADA tizimlari elektr stantsiyalari, ishlab
chiqarish liniyalari, suv ta'minoti tarmoqlari va boshqalar kabi turli
tizimlarni kuzatish va boshqarishda muhim rol o'ynaydi |
| 9 | Texnologik tizimlarda amaliy dasturlash | Texnologiya
tizimlarida amaliy dasturlash - bu talabalarni texnologiya tizimlari uchun
dasturiy ta'minotni ishlab chiqish kontekstida qo'llaniladigan asosiy
tushunchalar va dasturlash ko'nikmalari bilan tanishtiradigan fan. Bu fan
odatda dasturlashning turli jihatlarini, jumladan dasturlash tillarini,
algoritmlarni, ma’lumotlar tuzilmalarini va dasturiy ta’minotni ishlab chiqish
tamoyillarini qamrab oladi.
Talabalar avtomatlashtirilgan
ishlab chiqarish liniyalari, robototexnika, aqlli uy, boshqaruv va boshqaruv
tizimlari va boshqalar kabi turli texnologik tizimlarda qo'llaniladigan
dasturiy ta'minotni ishlab chiqish uchun zarur bo'lgan asosiy tushunchalar va
vositalarni o'rganadilar. Mavzu doirasida talabalar C++, Java, Python yoki
boshqalar kabi dasturlash tillarini o'rganishlari va ularni turli apparat
komponentlari va qurilmalari bilan boshqaradigan va o'zaro ta'sir qiluvchi
dasturiy yechimlarni yaratish uchun qo'llashlari mumkin |
| 10 | Suv xo‘jaligida texnologik jarayonlarini avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari | TJABT tushunchasi; sug‘orish tizimlarini texnologik
boshkaruv ob’ektlari; avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari va kibernetik
tizimlari; GM tizimlarini boshqaruvi muammolari va tizimli yondashuv; lokal va
kompleks avtomatlashtirish; GM tizimlarini bir – biriga bog‘liq bo‘lgan
avtomatlashtirish masalalari; avtomatlashtirilgan tizimlarning funksiyalari va
tarkibi; boshqaruv tizimlari. ABT larning texnik vositalari; TJABTlar
mikroprotsessor texnikasi; TJABT ning funksional tarkibi; TJABT ning matematik
ta’minoti; TJABT ob’ektlarini formalizatsiyalash; TJABT ning boshqaruv
kompleksi; blok sxemalarining tiplari; algoritmlar; dasturlar; raqamli
boshqaruv; informatsiya yig‘ish tartibi; operator maslahatchisi tartibi;
supervizor boshqaruvi; gidromeliorativ tizimlarning TJABTlarda kommunikatsiyasi
va aloqa; kompyuter bilan bog‘lash uchun qurilmalari; ob’ekt bilan modemli
aloqa; TJABTda informatsion texnologiyalar; TJABTni tashkil qilish tartibi va
bosqichlari; kanalning sxematik rejasi va basseynni boshqarish uchun tashkiliy
– texnikaviy avtomatlashtirilgan strukturani tarkibi; kanalning rejimlarini
boshqarish algoritmi; TJABTning iqtisodiy samaradorligi |
| 11 | Avtomatik tizimlar va elektr vositalarning montaji, sozlash va ekspluatatsiyasi | Avtomatlashtirilgan
ob’ektning ishlab chiqarish va texnik tavsifi, texnologik jarayonlarni
avtomatlashtirish tavsifi; nazorat o‘lchov asboblari va avtomatika xizmatining
vazifasi va ahamiyati; avtomatlashtirilgan tizimlarni, texnik vositalarni va
nazorat o‘lchash asboblarini sozlash, ekspluatatsiya qilish va ularga texnik
xizmat ko‘rsatish bo‘yicha amaliy bilimga ega bo‘lish; nazorat asboblari va
avtomatikaga texnik xizmat ko‘rsatish; avtomatlashtirilgan vosita va asboblari
vedomostlar; nazorat o‘lchov asboblari va avtomatika xizmati toifasini
aniqlash; nisbiy ish sig‘imi koeffitsienti ko‘rsatgichi; kontrol o‘lchov
asboblari va avtomatika xizmatining tarkibini aniqlash; ta’mirlash ishini
o‘tkazish; asboblarni ko‘zdan kechirishni tashkillashtirish va o‘tkazish;
xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar soni va malakasini aniqlash; texnik xizmat
ko‘rsatish guruhi; texnik xizmat ko‘rsatish punktida mehnat muhofazasi va
texnika xavfsizligi; ishga tushirish, sozlash va montaj qilish ishlari; montaj
ishlarining kalendarli reja – grafigi |
| 12 | Gidromeliorativ tizimlarda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish | Gidromeliorativ
tizimlari, nasos stansiyalari, gidrotexnika inshootlari, ichimlik suvi nasos
stansiyalari texnologiyasi, avtomatlashtirish vositalari bilan ta’minlanganlik
xolati haqida tasavvur hosil qilishi; gidromeliorativ tizimlarni boshqaruvi
muammolari va tizimli yondashuv, lokal va kompleks avtomatlashtirish,
gidromeliorativ tizimlarini bir–biriga bog‘liq bo‘lgan avtomatlashtirish
masalalari, suv xo‘jaligi ishlab chiqarishi ob’ektlarining avtomatlashtirish
ob’ekti sifatidagi tavsifi, texnologik boshqaruv ob’ektlarining dinamik
xususiyatlarini baholash va gidromeliorativ tizimlarni namunaviy texnologik
jarayonlarini avtomatlashtirish masalalari yuzasidan amaliy bilimlarga ega
bo‘lishi; gidromeliorativ tizimlarda kompleks avtomatlashtirilgan boshqaruv
tizimlarini qo‘llash masalalari |
| 13 | Loyixalashni avtomatlashtirilgan tizimlari | Loyihalash
jarayonini avtomatlashtirilgan tizimlarining asosiy komponentlari. Loyihalash
jarayonlarini modellashtirish. Sxemalar ishlab chiqish. Loyihalash jarayonining
avtomatlashtirilgan tizimlari arxitekturasi. Ma’lumotlarning modeli. Loyihalash
jarayonining avtomatlashtirilgan tizimini realizatsiya qilish metodologiyasi.
LJAT ni ishlab chiqish vositalari va usullari. Mashina grafikasi. Interaktiv
grafik tizimi. Samarali ma’lumotlar bazasini yaratish. Loyihalash jarayonining
avtomatlashtirilgan tizimining injenerlik usullari.AutoCAD, AutoCAD (Kompas):
umumiy ma’lumotlar; koordinatlar tizimi; oddiy (primitiv)lar xossalari; ekranni
boshqarish; ob’ektlarni qurish; chizmalarni shakllantirish komandalari;
chizmalarni tahrirlash; fazo va chizma kompanovkasi; uch o‘lchamli ob’ektlarni
shakllantirish; uch o‘lchamli fazoda tahrirlash; uch o‘lchamli modellarni
vizuallashtirish; ilovalar bilan ishlash. |
| 14 | Avtomatik tizimlarni loyihalash | Loyihalashning umumiy masalalari va loyihalashda asosiy me’yoriy
hujjatlar. Avtomatik tizimlarni loyihalash, texnologiya va texnologik
jihozlarni muofiqlashtirish, me’yoriy hujjatlar, loyihalarning tarkibi va
mazmuni, texnologik jarayonlarning struktura, funksional-texnologik va
prinsipial sxemalari, boshqariluvchi ob’ektlarni tadqiq etish, rostlagichlar
turini, nazorat o‘lash asboblari va avtomatlashtirish vositalarni tanlash. Birlamchi o‘lchash
o‘zgartgichlarini tanlash, ijro mexanizmlarini tanlash, rostlash organlarini
tanlash. Avtomatik sistemalarining elektr manba qurilmalarini loyihalash.
Shchit va pultlarni loyihalash. Avtomatik sistemalarning yerga ulash
qurilmalarini loyihalash. Avtomatik sistemalarning puxtaligi va texnik –
iqtisodiy samaradorligi |
| 15 | Boshqaruv tizimlari va avtomatika tizimlarining ishonchliligi | Boshqaruv
tizimlari va avtomatika tizimlarining ishonchliligi va diagnostikasi-ning
umumiy masalalari, ularning texnologik jarayonlar va ob’ektlarni
ishonchliligini aniqlashning zamonaviy xisoblash usullari |
| 16 | Texnologik jaryonlarni identifikatsiyalash va modellashtirish | Identifikatsiyalash
mezoni, modellarning tasnifi, statik va dinamik modellar, statsionar va
nostatsionar modellar.
Texnologik jarayonlar va
ob’ektlarni modellarini shakllantirish usullari va boshqaruv tizimlarini
zamonaviy xisoblash usullari. Fazo va xolatlar usulli va boshqalar, turgunlik
analizi va xisoblash boshqaruv tizimlarini analiz iva sintezi, modellashtirish
masalalarini yechish uchun dasturiy vositalar. (Matlab, Matcad, Siam, SS dr.
) |
| 17 | Avtomatik boshqarish nazariyasi | Boshqarish ob’ekti, boshqaruvchi uskuna, ta’sirlar , statsionar va
nostatsionar tizimlar, bir o‘lchamli va ko‘p o‘lchamli
tizimlar,barqarorlashtiruvchi (stabillashtiruvchi), dasturli va kuzatuvchi
tizimlar, chiziqli dinamik tizim, dinamik tizimning o‘tish funksiyasi, o‘tish jarayonining
sifati,o‘tish jarayoni sifatining amaliy ahamiyati, rostlash vaqti, statik
xato, ortiqcha rostlash, tebranuvchanlik, so‘nish dekrementi tushunchalari,
Solodovnikov qutilari, sintez masalasi, avtomatik boshqarish tizimlari (ABT)
ning elementlari va bo‘g‘inlarni xamda ABT larning tasnifi, chiziqli ABT lar
nazariyasi bo‘yicha bilimlar: chiziqli ABT larni matematik ifodalash, ularning
statsionar rejimlari va barqarorligi, ulardagi o‘tish jarayonlarining sifati
xamda ABT larning dinamik xossalarini korreksiyalash va sintez qilish tartibi,
nochiziqli ABT lari, ularning xususiyatlari, statsionar rejimlari va
barqarorligi, ulardagi o‘tish jarayonlarini sifati va korreksiyalash
to‘g‘risidagi tushunchalar, diskret va optimal ABT lar hamda ularning asosiy ko‘rinishlari,
boshqarish, modellashtirish va identifikatsiya, boshqarish ob’ekti, boshqarish
tizimi, boshqarish algoritmi, aprior va aposterior informatsiya, model –
boshqarish ob’ekti haqida mujassamlangan informatsiya, modellashtirish,
analitik va eksperimental (tajribaviy) usullar modellarning turlari, matematik
modellar analitik usul qo‘llanilganida olinadigan natijalarni qayta ishlash |
| 18 | Texnologik nazorat asboblari | Texnologik
nazorat asboblari va ularning klassifikatsiyasi. Avtomatlashtirilgan texnologik
nazorat tarkibi. Avtomatlashtirilgan o‘lchov, avtomatlashtirilgan
signalizatsiyasi. Avtomatlashtirilgan axborot yig‘ish. Avtomatlashtirilgan
saralash. Texnologik nazorat asboblari, o‘lchash xatoliklari va aniqlik sinfi.
Texnologik nazorat asboblarining tuzilishi va asosiy elementlari. Suyuklik va
sochiluvchan moddalar satxining balandligini nazorat kilish. Suyuqliklarning
tarkibini analiz qilish. Moddalarning namligini o‘lchash. Avtomatlashtirilgan
nazorat sistemlari va uning samaradorligi. Pnevmatik o‘zgartkichlar. Texnologik
signallash, ximoya va blokirovkalash sxemalari va qurilmallari |
| 19 | Avtomatlashti rishning texnik vositalari | Avtomatikaning texnik vositalari klassifikatsiyasi, statik va dinamik
xarakteristikalari, texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning umumiy
sxemasida texnik vositalarning o‘rni, informatsion, texnologik
operatsiyalarning texnik vositalari. Avtomatlashtirish datchiklari: parametrik
datchiklari – aktiv va reaktiv karshiligi generatorli datchiklari, fizik
parametrlar datchiklari, funksional va mantikiy elementlari, kuchaytirgichlar,
komanda beruvchi, solishtiruvchi va maxsus qurilmalari, diskret elementlar va
uskunalar, ijrochi mexanizmlar, avtomatik rostlagichlar, elektr manbalar,
avtomatlashgan tizimlar tomonidan qo‘yiladigan dinamik va metrologik
xarakteristikalar. Operativ
boshqarish va nazorat vositalari. Raqamli texnika asoslari. Mantiqiy algebrasi.
Impuls texnikasi. Shifratorlar, deshifratorlar. Takt impulslar generatorlar.
Modulyatorlar va demodulyatorlar. Analog – raqamli o‘zgartirgichlar (ASP),
raqamli analog o‘zgartgichlar, interfeys, boshqarish uchun kompyuter bilan
bog‘liqligi |
| 20 | Boshqaruvda elektronika va mikroprotsessor texnikasi | Elementlarni
qo‘llashning nazariy masalalari, fotoelementlar, yarim o‘tkazgichlar, diodlar,
tranzistorlar, stabilizatorlar, ta’minlash bloki, to‘g‘rilagichlar, filtrlar,
kuchaytirichlar, matiqiy elementlar, analog va raqamli integral
mikrosxemalarning asosiy element bazasi, integral operatsion kuchaytirgichlar
bazasida yig‘ilgan o‘zgarmas va o‘zgaruvchan tok kuchaytirgichlari,
mikroprotsessor texnikasining funksional elementlari, klassifikatsiyasi va
tarkibi, signallarni o‘zgartirish va ishlov berish |
| 21 | Mutaxassislikka kirish | O‘zR
suv xo‘jaligini avtomatlashtirish holati va rivojlanish perspektivalari. O‘zbekistonda
irrigatsiya tizimlarining rivojlanish tarixi. Gidromeliorativ tizimlar
avtomatlashtirish va boshqarish ob’ekti sifatida. ABT , IChABT, TJABT va boshka
umumiy terminologik tushunchalar. Gidromelioratsiya tizimlarini
avtomatlashtirish va boshkarishda mutaxassisning roli va tutgan o‘rni.
Gidromeliorativ tizimlari, nasos stansichlari, gidrotexnika inshootlarining
avtomatlashtirish vositalarini ekspluatatsiyasi mutaxassisi. Shu jumladan, suv
xo‘jaligi kompleksi ob’ektlarining asosiy uskuna va qurilmalari, avtomatikaning
texnik vositalari, zamonaviy raqamli texnika, axborot texnikasi,
mikroprotsessor texnikasi, kompyuter texnologiyalarini zamonaviy texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari (ASUTP). Gidromeliorativ
tizimlarida ilmiy- texnik progress. Institutda ilmiy-tekshirish ishlari.
Talabalar ilmiy jamiyati. TIQXMMI va uning tarixi. O‘zbekistonda uzluksiz
ta’limning milliy dasturi |
Boshqa ma'lumot
Veb-sayt: https://tiiame.uz/departments/departments?id=633
Kafedra mudiri: Pirimov Odil Jo'rayevich
Qabul kunlari: Har kuni: 9:00-15:00